Ik, opaclausule in testament is geen last

De rechter kan een testamentaire last wijzigen of opheffen op verzoek van een persoon op wie deze last rust. Dat kan alleen op grond van na het overlijden van de erflater ingetreden omstandigheden. Deze omstandigheden moeten van dien aard zijn dat de ongewijzigde instandhouding van de last ongerechtvaardigd zou zijn.

In het verleden was het zogenaamde ik, opatestament een geliefde methode om erfbelasting te besparen. In een dergelijk testament werd een kind of werden de kinderen tot erfgenaam benoemd onder de last om aan hun kinderen een bedrag schuldig te erkennen. Op die manier kon een deel van het vermogen van opa worden overgeheveld naar de kleinkinderen. Daarmee werd voorkomen dat eerst de kinderen over de nalatenschap erfbelasting moesten betalen en dat vervolgen na hun overlijden de kleinkinderen daar ook erfbelasting over moesten betalen. Per 1 januari 2010 is de Successiewet 1956 ingrijpend gewijzigd. Door de wetswijziging worden de vorderingen van de kinderen op hun ouder bij diens overlijden als een fictieve verkrijging krachtens erfrecht aangemerkt. Het beoogde belastingvoordeel van de clausule kan daardoor omslaan in een belastingnadeel.

Een erfgenaam verzocht de civiele kamer van de rechtbank om de last van de ik, opaclausule op te heffen. De reden daarvoor was dat de erflater niet op de hoogte was van de wetswijziging. Zou hij hebben geweten van de gevolgen die de wetswijziging voor zijn testament had, dan zou hij zijn testament op dat punt hebben aangepast. De rechtbank oordeelde als volgt.

Een testamentaire last is een door de erflater aan een of meer erfgenamen opgelegde verplichting die niet bestaat uit de uitvoering van een legaat. Anders dan bij een legaat ontstaat bij een last geen vordering op een of meer erfgenamen. De vraag of een vorderingsrecht is toegekend is afhankelijk van de wil van de erflater. Dit betekent dat iets wat in het testament als last wordt aangemerkt toch een legaat kan zijn. Volgens de rechtbank was de wil van de erflater erop gericht om aan de kinderen van de erfgenaam een vorderingsrecht toe te kennen. De rechtbank heeft het verzoek tot opheffing van de testamentaire last afgewezen omdat geen sprake is van een testamentaire last maar van een legaat.

Deel deze pagina:
Geschreven door